پرتره ستارگان
گزارشی از نمايشگاه ونيتی فر در لندن
نمایشگاه ونیتی فر(Vanity Fair) یکی از جالب ترین و منحصر به فردترین نمایشگاههایی بود که به مدت طولانی از 14 فوریه تا 26 می در گالری پرتره ملی لندن(National Portrait Gallery) برپا شد. این نمایشگاه به مناسبت نود و پنجمین سال انتشار مجله مشهور ونیتی فر و بیست و پنجمین سالگرد انتشار مجدد آن پس از یک دوره وقفه طولانی، برپا گردید.
ونیتی فر نام مجلهای است که در سال 1913 به وسیله ناشری نيويورکی به نام کانده نست(Conde Nast) در زمینه مد منتشر شد. کانده نست ناشری بود که با انتشار نشريات وزين و معتبری چون ووگ و ونيتی فر که بيشتر مخاطبان آن ثروتمندان و اقشار مرفه جامعه آمريکا بودند، توانست امپراتوری بزرگی در عرصه نشر برای خود دست و پا کند.
انتشار مجله ونيتی فر با طراحی و سليقه هنری بالا، با تولد مدرنیسم در هنر و ادبیات همزمان بود و در طول تاریخ انتشارش، محلی برای چاپ پرترههایی منحصر به فرد از چهرهها و شمایلهای بزرگ دنیای موسیقی، ورزش، سینما، مد، ادبیات، سیاست و فرهنگ در قرن بیستم بوده است. از کلود مونه، برناود شاو، جیمز جویس، ويرجينيا وولف، پيکاسو، سرگئی آيزنشتين، ژان کوکتو، ايگور استراوينسکی و آلبرت انیشتین گرفته تا دیوید هاگنی، آرتور میلر، مدونا، تام کروز و نیکول کیدمن. پرترههایی که با لنزهای دوربینهای بزرگترین عکاسان مد قرن بیستم مثل من ری، بارون دومير، ادوارد استیچن، انی لی بوويتز و ماریو تستينو ثبت شده است.
نمایشگاه ونیتی فر، دو دوره از انتشار این مجله دنیای مد و سلبریتیها را در بر میگرفت. دوره اول از 1913 تا 1936 و دوره دوم از 1983 تا امروز. دوره اول انتشار ونیتی فر مصادف است با عصر جاز و معرفی هنر مدرن و آوانگارد در نمایشگاه آرموری شو(Armory Show) نیویورک در 1913. دورهای که آثار نویسندگان بزرگی چون دی اچ لارنس، ویرجینیا وولف و دورتی پارکر منتشر شد. دورهای که عکاسان آوانگاردی چون من ری، سیسیل بیتون و ادوارد استی چن به عکاسی پرتره از چهرههای مشهور و سلبریتیهای دنیای مدرن پرداختند.
عکسهای نویسندگانی چون برناود شاو، اچ وی ولز، دی اچ لارنس، ارنست همینگوی، توماس هاردی، گرترود استاين و جیمز جویس در کنار عکسهای ستارگان بزرگی چون داگلاس فربنکس، بت دیویس و گری کوپر نشان میدهد که نویسندگان در این دوره محبوبیت و شهرتی هم تراز با ستارگان عالم سینما داشتند تا حدی که عکسهای آنها بر روی جلد مجلات غیر ادبی و مردم پسندی چون ونیتی فر چاپ میشد. چیزی که امروز به ندرت میتوان در دنیای غرب مشاهده کرد. مقایسه عکسهای دوره اول و دوره دوم این نمایشگاه نشان میدهد که نویسندگان در عصر کنونی دیگر آن محبوبیت و نفوذ تودهای را ندارند و به اصطلاح سلبریتی به حساب نمیآیند. در این میان چهرههایی چون آرتور میلر، سلمان رشدی، سوزان سونتاگ و نورمن میلر یک استثنا محسوب میشوند. درواقع اینها شهرت خود را در میان عوام بیشتر از آنکه مدیون کتابها و آثارشان باشند، مدیون جنجالها و شایعاتی هستند که پیرامون زندگی و روابط شخصی آنها درست شده است.
بیشترین عکسهای این دوره متعلق به عکاسان مشهوری چون من ری(Man Ray)، ادوارد استیچن(Edward Steichen)، نیکولاس موری، سیسيل بیتون و هلن بریکر است. من ری، نخستین عکاسی بود که از چهرههای ادبی و هنری برجستهای چون پيکاسو، جیمز جویس، سینکلر لوییس، گرترود استاين و بسیاری دیگر عکاسی کرده است.
من ری دو بار از پيکاسو عکاسی کرد، يک بار در 1922 و بار ديگر ده سال بعد در 1932 در پنجاه سالگی او.
هلن بریکر نیز در دهه بیست در پاریس عکاسی داشت و در همین دوره است که بسیاری از چهرههای صاحب نام ادبی و روشنفکری مثل ارنست همینگوی، مشتری آتلیه عکاسی او بودهاند.
ادوارد استيچن نيز در دهۀ 1920، به عنوان یک عکاس برجسته در زمينه عکاسی مد و پرتره کار می کرد. وی یکی از سرشناس ترین عکاسان جهان بود که در آغاز قرن بيستم، پرتره های به یاد ماندنی از نويسندگان، فيلمسازان، هنرپیشگان، رقصندگان، معماران و سياستمداران و سایر چهره های سرشناس، تهیه کرد.
کانده نست ناشر ونيتی فر که دنبال عکاسی حرفه ای با سليقه بالا برای مجله اش می گشت در سال 1923 استيچن را به عنوان مدير بخش عکاسی نشريات کانده نست استخدام کرد. استيچن نيز با درک هنری کاملا مدرن اش از عکاسی مد و پرتره، قواعد زيبايی شناسی نشريات مد را دگرگون کرد. او که از دنيای نقاشی پا به دنيای عکاسی گذاشته بود، درک هنری بسيار بالايی از اين هنر داشت که در پرتره هايش از چهره های سرشناس، کاملا مشهود است.
استيچن رويکردی عقلانی به هنر عکاسی داشت و کار برای نشريات تجاری را در تضاد با هنر عکاسی نمی ديد. پرتره های او از ستارگان سينما، آنها را در نظر مردم به عنوان روياهايی دست نيافتنی ترسيم می کرد و تصويری باشکوه، خيالی و اسطوره ای از هاليوود می ساخت.
یکی از دیدنی ترین عکسهای این بخش، عکس پیتر لوره، بازیگر معروف آلمانی و ایفاگر نقش سریال کيلر فیلم ام(M) شاهکار فریتزلانگ است که لوشا نلسن در سال 1935 بعد از مهاجرت لوره به امریکا و فعالیت در هالیوود از او گرفته. در این عکس نلسن، صحنهای از فیلم ام(M) را که پیتر لوره وحشت زده به دیوار تکیه داده و در محاصره گدایان و مردم قرار گرفته و انگشت دهها نفر به سمت او به عنوان قاتل و مجرم نشانه رفته، بازسازی کرده است.
در این بخش همچنین عکس سیاه و سفیدی از فریدا کالو، نقاش سورئالیست مکزیکی و همسرش دیگو ریورا وجود دارد که در سال 1931 گرفته شده و کار عکاسی است به نام پیتر ای جولی.
بخش دوم این نمایشگاه مربوط بود به پرترههای مجله ونیتی فر از سال 1983 تا سال 2007. انتشار مجله ونیتی فر در سال 1936 به دلایل اقتصادی متوقف شد اما بعد از 50 سال کارش را دوباره در سال 1983 با عکسهایی از سوزان سونتاگ و نورمن میلر بر روی جلد آغاز کرد. در این بخش عکسهایی از عکاسان پرتره معروفی چون انی لی بوويتز(Annie Leibovitz )، هلموت نیوتن، بروس وبر و ماریو تستينو به نمایش گذاشته شده بود.
تکنولوژی مدرن و توسعه تکنیک های عکاسی باعث شد که عکسهای این بخش از نظر رنگ، کیفیت چاپ، رزولوشن و اندازه بسیار چشمگیر باشد. عکس بزرگ مایکل تامپسون از جولین مور که مثل پیکره ونوس ولاسکوئز، برهنه در رختخواب دراز کشیده، جلوه زیبا و خیره کنندهای دارد.
بیشتر عکسهای دیدنی این بخش کار عکاس زنی است به نام انی لی بوویتز(Annie Leibovitz)، عکاسی که در سی سال گذشته در دنیای سلبریتیها و شمایل های سینما و هنر پرسه زده و عکسهای زیبا و درخشانی از آنها گرفته که در مجله رولینگ استونز و ونیتی فر منتشر شده است. درواقع لی بوویتز جای خالی ادوارد استیچن و من ری را در دوره دوم مجله ونیتی فر پر کرده و با عکسهای فوقالعادهاش سطح هنری این مجله را ارتقاء بخشیده است.
عکسهای لی بوویتز که سلبریتیها را در موقعیتهای خاص متناسب با شخصیت آنها و دنیای ذهنی شان قرار میدهد، واقعا منحصر به فرد و تماشایی است. مثل عکسی که از جرج کلونی در شب گرفته و او را روی قایقی در امواج دریا زیر نور پروژکتورها در حال کارگردانی دستهای از پریان دریایی نشان می دهد و میخواهد تداعی گر فریتز لانگ در حال کارگردانی صحنهای از فیلم عظیم و باشکوه متروپلیس باشد. یا عکس سیاه و سفید رابرت دونیرو که با لباس و کفش سیاه روی صندلی نشسته و به دوربین خیره شده است. همینطور عکس سیاه و سفید خاطره انگیزی از کاپولا، اسکورسیزی، اسپیلبرگ و جرج لوکاس فیلمسازانی از یک نسل در روزگار جوانیشان و عکس برهنهای از کیرا نایتلی و اسکارلت يوهانسن در پس زمینهای سیاه که جذابیت جنسی آنها را به تمامی در قاب گرفته است.
اما زیباترین عکس انی لی بوویتز، پرترهای است از رابرت میچم با بارانی خاکستری و سیگاری گوشه لب که در هوای ابری و مه آلود روی پل ایستاده و انگار از دل فیلم تنگه وحشت بیرون جهيده است.
اما عجیب ترین و دیدنی ترین عکس نمایشگاه، عکس دسته جمعی ستارگان بزرگ سینمای دیروز و امروز یعنی ونسا ردگريو، کاترین دونوو، نیکول کیدمن، سوفیا لورن، کیت بلانشه، گوئينت پالترو و کیت وینسلت بود که آنها را در کنار هم در یک قاب نشان میداد، بدون اینکه آنها واقعا کنارهم ایستاده باشند. این عکس نیز کار انی لی بوویتز بود که در ویژه نامه هالیوود مجله ونیتی فر منتشر شد. درواقع لی بوویتز هر کدام از این ستارگان را بطور جداگانه در منزل شخصیشان عکاسی کرده و با تکنیک کولاژ آنها را در کنار هم قرار داده. اما نتیجه کار او آنقدر واقعی است که به سختی میتوان باور کرد که این آدمها جدا از هم در لندن، نیویورک و لسآنجلس عکاسی شده باشند.
در میان عکسها همچنین عکسی از یک عکاس ایرانی به نام فیروز زاهدی وجود داشت که از ستاره مشهور جنیفر لوپز در لباس شنا گرفته بود و روی جلد مجله ونیتی فر در سال 1998 چاپ شد. فیروز زاهدی از دهه هشتاد تاکنون از سلبریتیها عکاسی میکند و پرترههایش از کاترین زتاجونز و الیزابت تایلور بسیار مشهور است.
پوستر نمايشگاه همچنين عکسی بود از هيلاری سوانک بازيگر خوب هاليوود، کار عکاسی به نام نورمن جين روی که او را با بدنی عضلانی در حال دويدن در ساحل دريا نشان می داد.
از نمایشگاه که بیرون میآمدم با آیدین آغداشلو نقاش و هنرمند برجسته ایرانی برخوردم که از کانادا به ایران برمیگشت و از فرصتی که برای توقف در لندن داشت استفاده کرده بود و به تماشای نمایشگاه ونیتی فر آمده بود. نمایشگاهی که ارزش بارها ديدن را داشت و بيننده از ديدن عکس های جذاب و خيره کننده آن سير نمی شد.
* نقل از راديو زمانه
Posted by parvizj at June 30, 2008 2:55 PM
| TrackBack
